08-01-2017 SZACH - MAT


„Szachy nie są ani nauką, ani sztuką;
są tym, co raduje człowieka najbardziej czyli walką”

E. Lasker 


Szachy są planszową grą strategiczną znaną na całym świecie, w każdej kulturze i cywilizacji. Nie ma kontynentu czy kraju, w którym ta gra nie byłaby znana. O wpływie szachów na świat świadczy choćby zwrot w języku polskim: „trzymać kogoś w szachu”. Wiemy, czym jest „patowa sytuacja”, słyszymy, że ktoś „wykonał roszadę” na jakimś stanowisku. Mówimy, że ktoś jest czyimś „pionkiem w grze”. „Szachownica” to nie tylko plansza do gry w szachy, ale i popularny motyw graficzny. Wszystkie te pochodzące z szachów terminy są stosowane również przez osoby, którym szachy kojarzą się wyłącznie z dwoma wpatrującymi się godzinami w szachownicę graczami.

Szachy są grą o wieloletniej tradycji. Trudno dziś powiedzieć, kiedy tak naprawdę powstały. Za przodka szachów uważa się starożytną indyjską grę wojenną szaturanga, rozgrywaną na 64-polowej planszy. W grze brało udział czterech graczy, z których każdy dysponował radżą, koniem, słoniem, łodzią i czterema żołnierzami, a o ruchu poszczególnych figur decydował rzut kostką. Gra miała charakter losowy, gdyż o ruchu danej figury decydowała liczba wyrzuconych oczek. Wkrótce z gry usunięto kostkę, a liczbę graczy ograniczono do dwóch. Zwiększono także liczbę bierek każdego z graczy.

Prawdopodobnie stosowane obecnie zasady gry w szachy opracowali Persowie, stąd właśnie pochodzi nazwa – „szach” to przecież perski król. Inne hipotezy sytuują powstanie gry w Chinach. Fonetycznie „szach mat” to po persku „król jest otoczony" (lub „bezradny”, „w zasadzce”, „pokonany”) i dosyć często jest mylnie tłumaczone jako „król jest martwy”. Wiąże się to z tym, ze szachy trafiły do Europy poprzez świat islamski, gdzie z arabskiego „mata” znaczy „umarł” lub „jest martwy”.

Z Persji szachy trafiły do świata arabskiego, a następnie – być może przez Hiszpanię – do Europy, a stamtąd na cały świat.

Partie szachowe należały do najpopularniejszych rozrywek królów i książąt średniowiecznej Europy. Idealny średniowieczny władca  oprócz wszelkich przymiotów takich jak rycerskość, waleczność, odwaga, mądrość, powinien był umieć… grać w szachy. W szachy grywali rycerze, możni, ale przede wszystkim król i jego dwór. Władca, który nie grał w szachy był… ewenementem. Królowie grywali w szachy dla relaksu, towarzysko lub dla pieniędzy. Gra wypełniała im wolny czas, najczęściej popołudniami i wieczorami. Również polscy królowie i książęta lubili grywać w szachy i z lubością się tej grze oddawali. Rozpocząć trzeba od Kazimierza Sprawiedliwego, który choć w szachy nie grywał tak namiętnie, jak w kości, to z lubością oddawał się grom hazardowym. Kazimierz Wielki swój stosunek do tych gier określił w ustawodawstwie państwowym. Król potępiał gry dla zysku, czyli hazard, ale akceptował je, gdy były uprawiane dla rozrywki i ćwiczenia umysłu. Sam Kazimierz zapewne często grywał w szachy i kości, które należały również do ulubionych rozrywek Jagiellonów. W szachy grywał król Władysław Jagiełło oraz wielki książę litewski Witold. Wielkimi miłośnikami szachów byli też Kazimierz Jagiellończyk i Zygmunt I Stary. Nikogo dziś nie trzeba chyba przekonywać, że warto w szachy grać – choć nie jest to gra łatwa. Za to wspaniale rozwija pamięć, logiczne myślenie i umiejętność koncentracji i strategiczne myślenie. Ponadto szachy uczą odpowiedzialności, szacunku dla przeciwnika, rozwijają kreatywność i wzmacniają poczucie wartości.

Od kilku już lat w naszej gminie organizowane są Mistrzostwa Szkół Podstawowych w Szachach. W tym roku odbyły się one w Szkole Podstawowej w Młochowie. Zawodnicy z pięciu szkół naszej gminy walczyli o miejsca indywidualne, ale przede wszystkim o punkty dla szkoły. Rusiec reprezentowali: Zuzanna Kłak kl. 6c, Diana Przewłocka kl. 6c, Gabriela Jankowska kl. 5b, Katarzyna Serwin kl. 6c, Julianna Kłak, kl. 3c, Małgorzata Serwin kl. 3a, Oliwia Marczewska kl. 2a, Michał Pawlica kl. 5a, Jan Sierakowski kl. 6c, Grzegorz Dąbrowski kl. 4b, Maksymilian Górecki kl. 2d, Dominik Lendzion kl. 2d, Filip Frankowski kl. 3b, Igor Tarkowski kl. 3b oraz Tymoteusz Zoń kl. 1a. 

Uczniowie z naszej szkoły po raz kolejny już zdobyli I miejsce w gminie!!! W kategorii indywidualnej I miejsca zajęli Julianna Kłak oraz Dominik Lendzion.

Joanna Bęza